Het bowtiemodel en vallende voorwerpen: de integrale aanpak van risicobeheersing

Het bowtiemodel is een centraal hulpmiddel binnen risicobeheersing en geeft inzicht in het beheersen van specifieke risico’s. In de industriële context van vallende voorwerpen biedt dit model een volledig beeld van de mogelijke oorzaken, de preventieve maatregelen en de gevolgen die eruit voortkomen.

De opbouw van de DROPS-bowtie

In de kern ontleent het bowtiemodel zijn vorm aan de vlinderdas waarnaar het genoemd is. De knoop in het midden staat voor de ongewenste gebeurtenis of het gevaar – hier een incident met een vallend voorwerp. Links staan de oorzaken of dreigingen die tot die gebeurtenis leiden, rechts de mogelijke gevolgen. Barrières of beheersmaatregelen vormen de verbinding tussen die onderdelen en werken preventief of gevolgbeperkend.

Oorzaken in kaart brengen

Uiteenlopende factoren dragen bij aan vallende voorwerpen. Menselijke fouten, zoals het verkeerd hanteren van materieel, staan bovenaan. Ook technische gebreken, zoals corrosie of materiaalmoeheid, spelen een rol. Daarnaast vormen omgevingsfactoren zoals harde wind of trillingen een dreiging. Elke oorzaak kan de centrale ongewenste gebeurtenis in gang zetten.

Preventieve barrières inrichten

Preventieve barrières staan tussen de oorzaken en de gebeurtenis in. Deze maatregelen vooraf moeten de ongewenste gebeurtenis tegenhouden. Periodieke inspecties van materieel, gedegen DROPS-training voor medewerkers, gereedschapsborging en vaste werkinstructies voor het omgaan met materieel vormen samen die barrières.

Mogelijke gevolgen inschatten

Een incident met een vallend voorwerp kan heel verschillend aflopen. De gevolgen lopen uiteen van lichte schade aan materieel tot zwaar letsel of dodelijke ongevallen. Indirect kan het gaan om stilstand van de operatie, financiële schade of reputatieschade voor het bedrijf.

Gevolgen beperken met barrières

Gevolgbeperkende barrières komen na de gebeurtenis in werking en moeten de impact verkleinen. Bij vallende voorwerpen kunnen vangnetten of beschermende afschermingen de mensen eronder afschermen. Procedures voor Red Zones & No Go zones houden de blootstelling van personeel aan mogelijk letsel zo klein mogelijk. Daarnaast bieden noodplannen en eerste hulp onmiddellijke zorg, met als doel de ernst van het letsel te beperken.

Waarom het bowtiemodel ertoe doet

De kracht van het bowtiemodel zit in de volledigheid ervan. Het brengt het hele verloop in beeld, van oorzaak tot gevolg, zodat bedrijven precies kunnen aanwijzen waar hun risicobeheersing hiaten vertoont en waar maatregelen versterking nodig hebben.

Kortom: het bowtiemodel biedt een gestructureerd kader om de risico’s rond vallende voorwerpen te beheersen. Door oorzaken aan te wijzen, preventieve barrières in te richten, mogelijke gevolgen in te schatten en gevolgbeperkende maatregelen te treffen, versterken bedrijven de veiligheid op de werkplek. Doordat het model visueel is, laten de risico’s en de maatregelen zich bovendien helder uitleggen aan alle betrokkenen, zodat iedereen dezelfde veiligheidsdoelen nastreeft.